Reklama
  • Wtorek, 6 września 2016 (13:06)

    Bolączki nerwowego brzucha. Wpływ stresu na trawienie

Emocje są mocniej sprzężone z systemem trawiennym, niż nam się na ogół wydaje. Chroniczne dolegliwości przewodu pokarmowego na tle nerwowym dokuczają ponad 3 mln Polaków. Najczęstsza przyczyna? Przewlekły stres z powodu pracy i problemów rodzinnych.

Sygnały zaburzeń

Każda, nawet najzdrowsza osoba przynajmniej kilka razy w życiu doświadczyła spazmatycznego skurczu brzucha w sytuacji silnego zdenerwowania. Wystarczy przypomnieć sobie trudne chwile przed ważnym egzaminem albo decydującą rozmową z szefem dotyczącą pracy lub podwyżki.

Reklama

Ale stres wpływa nie tylko na naszą psychikę. Intensywne emocje mogą zmienić wydzielanie gruczołów i funkcjonowanie mięśniówki układu pokarmowego, a więc pracę jelit.

Jak to możliwe? Prawie cały przewód pokarmowy zbudowany jest z podwójnego układu mięśni gładkich. Kieruje nimi autonomiczny, tj. niezależny od naszej woli, układ nerwowy. Generuje on rytmiczne fale perystaltyczne.

To właśnie dzięki takim skurczom mięśni następuje przesuwanie spożytego pokarmu – tzw. pasaż jelitowy. Gdy funkcjonujemy w ciągłym napięciu, praca nerwów trzewnych, a przez to mięśni jelit, może zostać poważnie zakłócona.

Skutek? Skurczowe bóle brzucha, biegunki lub zaparcia. Schorzenie przybiera często postać zespołu jelita nadwrażliwego (ang. Irratable Bowel Syndrome), w którym objawy te dokuczają naprzemian. Dolegliwoś- ciom towarzyszą stany lękowe i pogłębiające się nastroje depresyjne.

Rozpoznania zaburzeń czynnościowych (niewynikających ze zmian organicznych) przewodu pokarmowego dokonuje się z tzw. wykluczenia.

Diagnoza często wymaga przeprowadzenia wielu dokładnych badań, m.in. radiologicznych, ultrasonograficznych. I jeśli wyniki nie potwierdzą organicznych przyczyn dolegliwości, a trwają one ponad 6 miesięcy, można przypuszczać, że źródło kłopotów leży w zaburzonym przekazywaniu nerwowych bodźców trzewnych i nieprawidłowej pracy mięśni przewodu pokarmowego.

Stres i trawienie

Przewlekłe napięcie nerwowe ma wpływ także na sposób odżywiania. Osoby w stresie często zjadają więcej niż powinny i nie zwracają uwagi na jakość posiłków. Duże ilości ciężkostrawnych potraw dodatkowo nasilają kłopoty z przewodem pokarmowym i niestrawność. Szkodliwe jest zwłaszcza objadanie się tłuszczami zwierzęcymi (mięso wieprzowe, jaja, masło) i węglowodanami prostymi (czekolada, ciastka, desery, białe pieczywo).

Zbyt wysoka dawka lipidów i cukru w jedzeniu dezorganizuje sprawny proces trawienia. Prawidłowe – wymaga powolnego przesuwania się pokarmu i mieszania go z sokami trawiennymi trzustki i wątroby. Przy objadaniu się, nieregularnym i pospiesznym „pochłanianiu” jedzenia, rytmika skurczy perystaltycznych jelit rozregulowuje się jeszcze bardziej. Pojawiają się nowe kłopoty – uczucie pełności, nudności, wzdęcia.

W dolegliwościach czynnościowych i trawiennych na tle stresu ulgę przynoszą leki stymulujące motorykę jelit. Taką substancją jest np. trimebutyna. Ma ona działanie dwukierunkowe. Zależnie od symptomów, tj. biegunki lub zaparcia, hamuje lub pobudza perystaltykę. Przy silnym obniżeniu nastroju pomocne są leki antydepresyjne.

Uwaga! Każdy nawracający, przewlekły ból brzucha sygnalizować może poważny problem i wymaga konsultacji z lekarzem. Fachowa porada konieczna jest też, gdy wraz z nim pojawią się jakieś nietypowe, nieznane wcześniej objawy.

Czy pomoże dieta?

Osoby z czynnościowymi zaburzeniami przewodu pokarmowego unikać powinny fast foodów, produktów tłustych, słodkich, pikantnych, wzdymających i wysokoprzetworzonych. A także takich technik obróbki żywności jak smażenie, grillowanie, duszenie z uprzednim obsmażaniem. Korzystne są dla nich posiłki gotowane w wodzie i na parze.

W ilości 4–5 dziennie, powinny być one niewielkie, bo są wówczas lżej strawne i mniej obciążające dla zestresowanych jelit. Ostatni z nich spożyć należy najpóźniej na 3 godziny przed snem. Istotna jest też spokojna atmosfera posiłku – bez rozmów, oglądania telewizji czy czytania gazet. Koncentracja „tylko” na jedzeniu zapewni lepszą pracę przewodu pokarmowego.

Dieta powinna też zostać dostosowana do rodzaju zaburzeń. I tak osobom z nudnościami zaleca się do picia wodę niegazowaną i mleczne napoje fermentowane.

Unikać powinny one pobudzających wydzielanie żołądkowe cytrusów, soków owocowych i napojów gazowanych. Wzdęcia osłabią produkty wchłaniające substancje lotne w jelitach: szpinak, sałata, pietruszka, borówka brusznica, jogurty.

Czynnościowe biegunki złagodzi czasowe ograniczenie pokarmów bogatych w błonnik. Inaczej przy przewlekłych zaparciach: wtedy zwiększyć należy jego dawkę w posiłkach – do 30–50 g błonnika/dobę. Podobnie ilość dostarczanych płynów – optymalna to 3 litry dziennie.

Używki na cenzurowanym

Kawa. Nasila wzdęcia, nudności i biegunki. Drażniącym składnikiem jest związek organiczny diterpen. Największe jego ilości znajdują się w kawie parzonej „po turecku” i w espresso. Najmniej ma ich kawa rozpuszczalna.

Alkohol. Może wywołać big gunki, gdyż drażni zakończenia nerwowe znajdujące się w ścianach jelit, przez co skraca czas przebywania w nich treści pokarmowej.

Papierosy. Palenie tytoniu sprzyja zarzucaniu treści żołądkowej do przełyku (zgadze) i wzmaga ruchy perystaltyczne jelit, co nasila biegunki.

Nasz ekspert dr Andrzej Wejchert, internista: Przypuszcza się, że na zaburzenia pracy jelit wpływ mogą mieć również zmiany naszego mikrobiomu, np. eliminacja przyjaznych szczepów bakterii jelitowych wskutek antybiotykoterapii.

Puść brzuch... w ruch

Brak ruchu i fotelowy styl życia pogarszają czynnościowe zaburzenia brzucha, zwłaszcza przewlekłe zaparcia. Perystalty kę jelit poprawić może umiarkowana aktywność fizyczna.

Polecane są spacery, rower, gimnastyka, pływanie, spokoj ny taniec. Przynajmniej trzy ra zy w tygodniu przez 45–60 minut. Unikać należy intensywnego wysiłku, który nasila nie które dolegliwości trawienne.

Kłopoty z przełykiem

Zaburzenia czynnościowe na tle stresu objąć mogą też górną część przewodu pokarmowego – przełyk i żołądek. W przypadku przełyku typowym objawem jest tzw. gałka histeryczna (globus hystericus), przypominająca uczucie dławienia od czuwane podczas przeżywania wzruszeń. Poprawę przyniesie rozmowa z psychologiem, cza sem leczenie antydepresyjne.

O zaburzeniu czynności żołądka świadczyć może pieczenie i ból w środkowym nadbrzuszu. W diagnozie pomocne jest badanie endoskopowe. Zalecane są leki hamujące wydzielanie kwasu solnego, osłaniające śluzówkę żołądka i regu lujące pracę mięśni górne- go odcinka układu pokarmowego.

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Od kilku dni stale jest mi niedobrze. Nie pomaga mięta ani lekkostrawna dieta. Czy to mogą być wrzody, czy raczej nerwica żołądka? Monika z Gdyni więcej

Twój komentarz może być pierwszy

Zapoznaj się z Regulaminem
Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe.